Gece Plağı İşe Yarar mı? Hangi Durumlarda Gerçekten Fayda Sağlar?
“Gece plağı” ifadesi toplumda çok sık kullanılsa da aslında tam olarak doğru bir tanım değildir. Çünkü gece boyunca kullanılan her plak halk arasında gece plağı olarak adlandırılır. Oysa farklı amaçlarla kullanılan ve birbirinden oldukça farklı özelliklere sahip plaklar vardır.
Bu nedenle önce hangi plağın ne amaçla kullanıldığını bilmek gerekir.
Her gece plağı aynı değildir
Kliniğimizde en sık uyguladığımız iki farklı plak tedavisi bulunuyor:
- Diş sıkma plağı (koruyucu plak)
- Oklüzal splint (tedavi edici splint)
Bu iki plağın görünümü benzer olsa da kullanım amacı ve etkileri tamamen farklıdır.
Diş sıkma plağı ne işe yarar?
Diş sıkma plağı genellikle 1-2 mm kalınlığında, sert ve şeffaf bir apareydir.
Temel amacı, gece meydana gelen diş sıkma ve gıcırdatmanın dişler, implantlar, lamineler, kronlar ve diğer restorasyonlar üzerindeki yıpratıcı etkisini azaltmaktır.
Koruyucu bir tedavidir. Dişleri aşınmaya karşı korur ancak tek başına çene eklemi hastalıklarını tedavi etmek amacıyla kullanılmaz.
Oklüzal splint nedir?
Eğer çene ekleminde;
- ağrı,
- ağız açmada kısıtlılık,
- eklem sesi,
- çiğneme sırasında rahatsızlık
gibi şikâyetler varsa, ince koruyucu plaklar çoğu zaman yeterli olmaz.
Bu durumda tedavi amacıyla en sık tercih ettiğimiz aparey oklüzal splinttir.
Oklüzal splintler genellikle 4-6 mm kalınlığında, sert materyalden hazırlanır ve dişlerin birbirine temas ettiği noktalar hastaya özel olarak ayarlanır.
Tedavideki amacı yalnızca dişleri korumak değildir. Aynı zamanda:
- çiğneme kaslarının gevşemesine yardımcı olmak,
- çene eklemi üzerindeki yükü azaltmak,
- disk ve çevresindeki dokuların rahatlamasını sağlamak,
- ağrının ve fonksiyon kaybının azalmasına katkıda bulunmaktır.
Oklüzal splint nasıl hazırlanır?
Tedavi süreci ayrıntılı bir muayene ile başlar.
İlk randevuda çene eklemi, çiğneme kasları, ağız açıklığı ve çene hareketleri değerlendirilir. Her hastaya splint tedavisi uygulanmaz. Muayene sonucunda sizin için uygun bir seçenek olduğuna karar verilirse ölçü aşamasına geçilir.
Kliniğimizde ölçüler dijital ağız içi tarayıcı ile alınmaktadır. Böylece klasik ölçü materyallerine ihtiyaç duyulmadan dişlerin ve çenelerin üç boyutlu modeli elde edilir.
Plak, bu dijital kayıtlar kullanılarak hekim tarafından planlanır ve genellikle 1-2 gün içerisinde hazırlanır.
İkinci randevuda ise en önemli aşama olan uyumlama işlemi yapılır.
Plak dijital olarak üretilmiş olsa bile ağız içinde mutlaka detaylı şekilde kontrol edilir. Her diş için temas noktaları tek tek ayarlanır, çene hareketleri değerlendirilir ve gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra plak parlatılarak teslim edilir.
Bu aşama, tedavinin başarısını doğrudan etkileyen en önemli basamaklardan biridir.
Gece plağını günde kaç saat kullanmak gerekir?
Splint kullanım süresi hastanın tanısına ve şikâyetlerine göre değişebilir.
Genel olarak oklüzal splintlerin günde 10-12 saat kullanılması yeterlidir.
İlk tercihimiz plağın mutlaka gece takılmasıdır. Çünkü diş sıkma ve gıcırdatma gibi parafonksiyonel alışkanlıklar çoğunlukla uyku sırasında ortaya çıkar ve kişi bunları fark etmez. Bu nedenle plak hem koruyucu hem de tedavi edici etkisini en çok gece kullanımında gösterir.
Gece 7-8 saatten daha az uyuyan hastalarımıza ise gündüz ilave 3-4 saat kullanım öneriyorum.
Gece plağı ne kadar süre kullanılır?
Tedavi süresi her hastada aynı değildir.
Şikâyetin nedeni, çene ekleminin durumu ve tedaviye verilen yanıta göre süre değişebilir. Ancak çoğu hastada splint tedavisi yaklaşık 6 ay devam eder.
Bu süreçte plağın düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir. Genellikle 3-4 kontrol randevusu ile temas noktaları yeniden değerlendirilir ve gerekirse küçük ayarlamalar yapılır.
Sonuç
Gece plağı her hastada aynı amacı taşımaz. Sadece dişleri korumak için kullanılan ince plaklarla, çene eklemi rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılan oklüzal splintler birbirinden farklıdır.
Bu nedenle çene ağrısı, ağız açmada kısıtlılık veya eklem sesi gibi şikâyetleriniz varsa, hazır bir gece plağı kullanmak yerine öncelikle doğru tanının konulması gerekir. Doğru hastada, doğru şekilde planlanmış bir splint tedavisi hem ağrının azalmasına hem de çene eklemi fonksiyonlarının düzelmesine önemli katkı sağlayabilir.
Dr. Öğr. Üyesi Reşat Batuhan Çetiner
Protetik Diş Tedavisi ve Estetik Diş Hekimliği
Dr. Resat Batuhan Çetiner, Başkent Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nden mezun olmuştur. Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nde Protetik Diş Tedavisi uzmanlık eğitimini tamamlamış ve akademik kariyerine İstanbul Aydın Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak devam etmektedir.
Dijital diş hekimliği, estetik gülüş tasarımı ve temporomandibular eklem (TME/TMJ) tedavilerinde uzmanlaşan Dr. Çetiner, çağdaş klinik yaklaşımları ileri dijital teknolojilerle birleştirerek fonksiyonel, estetik ve hasta odaklı tedavi çözümleri sunmaya odaklanmaktadır.
